Przyczyny rozwoju zaćmy
W większości przypadków zaćma jest wynikiem starzenia się organizmu. Szacuje się, że choroba dotyka około 70% osób powyżej 75. roku życia. Jest efektem fizjologicznych procesów inwolucyjnych i towarzyszących im zaburzeń metabolicznych. Niemniej zaćma dotyka również osoby młode, w tym dzieci.
W związku ze zróżnicowaną etiologią choroby wyróżnia się kilka rodzajów zaćmy:
- zaćma starcza – najczęściej występująca, zaczyna się zwykle po 50. roku życia;
- zaćma wtórna – jest powikłaniem innych chorób (na przykład cukrzycy) albo terapii steroidami;
- zaćma pourazowa – rozwija się na skutek mechanicznego urazu oka albo przeprowadzonych na nim zabiegów chirurgicznych;
- zaćma popromienna – wywołuje ją długotrwała ekspozycja na szkodliwe promieniowanie, na przykład jonizujące (wykorzystywane do radioterapii) lub podczerwone (narażeni są na nie między innymi hutnicy);
- zaćma wrodzona – uwarunkowana genetycznie.
U najmłodszych pacjentów przyczyną katarakty mogą być także problemy zdrowotne matki w okresie ciąży. W każdym przypadku ryzyko rozwoju zaćmy mogą zwiększać takie czynniki środowiskowe jak błędy dietetyczne czy nałogi.
Jakie są objawy zaćmy?
Początkowe objawy zaćmy stosunkowo łatwo przeoczyć, zwłaszcza jeśli pacjent ma inne problemy ze wzrokiem – na przykład wadę refrakcji. Wówczas niewyraźne widzenie często nie budzi niepokoju. Przypisuje się je zmęczeniu, słabemu oświetleniu, nie najlepiej dobranym soczewkom korekcyjnym.
O początkach zaćmy mogą świadczyć:
- pogorszenie widzenia po zmroku lub w ciemnym pomieszczeniu,
- nieostre widzenie przy czytaniu, oglądaniu telewizji (niedające się skorygować okularami),
- oślepianie przez intensywne źródła światła (na przykład podczas nocnej jazdy samochodem),
- dwojenie (podwójne widzenie pojedynczych obiektów),
- częste bóle głowy (spowodowane wysiłkiem mięśni oka),
- łzawienie, swędzenie oczu, przewlekłe zapalenie spojówek.
W miarę postępu zmian chorzy widzą coraz mniej wyraźnie, mają coraz większe trudności z rozróżnianiem kolorów i kształtów czy oceną odległości. Zaćma znacząco obniża jakość życia zarówno w sferze fizycznej, jak i psychosomatycznej. Osoby z upośledzeniem widzenia dwukrotnie częściej doznają urazów i złamań oraz czterokrotnie częściej potrzebują pomocy w codziennych czynnościach. Nieleczona zaćma prowadzi do całkowitej utraty widzenia, przy której zachowana zostaje jedynie percepcja światła.
Objawy zaćmy a jej rodzaje
Pierwsze objawy zaćmy mogą być różne u poszczególnych pacjentów ze względu na lokalizację zmian. W zaćmie jądrowej zmętnienie postępuje powoli od centrum soczewki. Początkowo powoduje to pogorszenie widzenia w dal (pacjent może widzieć ostro z bliskiej odległości) oraz przy jasnym oświetleniu. Przy zaćmie korowej zmiany lokalizują się w obwodzie soczewki, co obniża zdolność widzenia przy słabym świetle. Jako że widzenie centralne początkowo jest ostre, chory może przez długi czas nie odczuwać żadnych dolegliwości. Rozróżnia się też zaćmę podtorebkową tylną, w której zmętnienie postępuje stosunkowo szybko, upośledzając widzenie z bliska – zwłaszcza przy jasnym oświetleniu.
Zaćma zwykle dotyczy obu oczu, ale może rozwijać się tylko w jednym. Wówczas zdrowe oko przejmuje funkcje chorobowo zmienionego, co sprawia, że pacjentowi jeszcze trudniej stwierdzić pogarszanie się zdolności widzenia. Właśnie dlatego podstawą profilaktyki zaćmy są regularne wizyty i badania u okulisty.
Jeżeli tylko zaobserwujesz u siebie takie objawy jak:
- pogorszenie widzenia, którego nie korygują szkła okularowe,
- przymglone widzenie podobne do spojrzenia przez brudną szybę,
- zmęczenie oczu,
- blaknące lub ciemniejące kolory,
- olśnienia przy jasnym świetle dziennym,
- problemy w ocenie odległości.
Na czym polega diagnostyka zaćmy?
Rozwijająca się zaćma nie boli. Często nie daje też jednoznacznych objawów. Niemniej jest bardzo łatwa do zdiagnozowania. Najczęściej lekarz okulista rozpoznaje ją podczas podstawowego badania oka w lampie szczelinowej lub oftalmoskopem.
Im wcześniej choroba będzie zdiagnozowana i im szybciej lekarz podejmie decyzję o zabiegu, tym bezpieczniejszy będzie jego przebieg – mętniejąca soczewka twardnieje, co utrudnia operację zaćmy. W Krakowie w OKOAKCENT zachęcamy pacjentów do szybkiego podjęcia leczenia także dlatego, że oszczędza ono niepotrzebnego dyskomfortu, jakim jest życie z kataraktą. Jej leczenie jest obecnie łatwe i obciążone bardzo niewielkim ryzykiem powikłań! Leczymy również choroby siatkówki czy jaskrę.
Operacja zaćmy w Krakowie
Jak dotąd nie wynaleziono leku na zaćmę. Jedyną metodą leczenia katarakty jest zabieg chirurgiczny. Operacja zaćmy to trwająca kilkanaście minut procedura wykonywana w trybie ambulatoryjnym (nie wymaga pobytu w szpitalu). Polega na rozbiciu zmętniałej soczewki przy użyciu ultradźwięków, usunięciu jej, a następnie wszczepieniu w jej miejsce sztucznej soczewki. Zabieg jest bezbolesny (odbywa się w znieczuleniu miejscowym) i mało inwazyjny. Wiąże się jedynie z wykonaniem niewielkiego nacięcia gałki ocznej. Nie wymaga zakładania szwów. Okres rekonwalescencji po operacji zaćmy jest krótki. Pacjent niemal od razu po zabiegu odzyskuje pełną ostrość widzenia.