Kto to jest optometrysta i kiedy zwrócić się do tego specjalisty?

Optometrysta jest specjalistą w zakresie diagnostyki wad wzroku. Na podstawie wykonanych badań opracowuje dla pacjenta optymalną metodę korekcji – najczęściej optycznej, ale też zabiegowej. Optometrysta nie jest lekarzem i nie zajmuje się leczeniem chorób oczu, choć może wykryć wymagające interwencji zmiany w obrębie narządu wzroku.

Kto może zostać optometrystą?

Choć optometria uznawana jest za dziedzinę nauk medycznych, reprezentujący ją specjaliści nie muszą (choć mogą) kończyć uczelni medycznej. Niemniej dobry optometrysta posiada gruntowne wykształcenie, które zdobywa na studiach magisterskich, inżynierskich lub podyplomowych. Optometryści często są absolwentami fizyki lub biofizyki – wiedzą wszystko o budowie układu optycznego oka oraz sposobie, w jaki załamuje światło, które następnie zostaje przetworzone na odbierany przez mózg obraz. Kwalifikacje do wykonywania zawodu potwierdza numer optometrysty (NO) nadawany przez Polskie Towarzystwo Optometrii i Optyki (PTOO).

Co robi optometrysta?

Optometrysta zajmuje się problemami z widzeniem, które nie są spowodowane chorobami narządu wzroku, lecz nieprawidłowościami w jego budowie. Co obejmuje lista kompetencji specjalisty?

Diagnostyka wad wzroku i zaburzeń widzenia obuocznego

Optometrysta wykonuje kompleksowe badania oczu, aby ocenić ogólny stan narządu wzroku i jego funkcje. Posługuje się przy tym specjalistycznym, zaawansowanym technologicznie sprzętem, takim jak autokeratorefraktometr i foropter. W oparciu o ocenę ostrość wzroku, zakresu pola widzenia czy ruchu gałek ocznych optometrysta diagnozuje wady refrakcji i zaburzenia widzenia obuocznego (czyli współpracy pomiędzy oczami).

Dobór odpowiedniej metody korekcji

Optometrysta nie zajmuje się leczeniem, lecz jego planowaniem. Przede wszystkim dobiera pacjentowi korekcję optyczną – okulary korekcyjne, soczewki kontaktowe lub inne pomoce wzrokowe. Wypisuje receptę, na podstawie której optyk wykonuje wyroby optycznedostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Optometrysta uczestniczy też w planowaniu zabiegów laserowej korekcji wzroku i operacji zaćmy. W przypadku tych pierwszych niezbędny jest m.in. precyzyjny pomiar grubości i krzywizny rogówki i długości gałki ocznej. Przed operacją zaćmy optometrysta wylicza moc sztucznej soczewki, którą zastąpiona zostanie zmętniała soczewka naturalna.

Edukacja w zakresie higieny wzroku i korzystania z pomocy optycznych

Specjalista optometrii udziela pacjentom instruktażu korzystania z przepisanych im wyrobów medycznych, najczęściej okularów lub soczewek kontaktowych. Jego rolą jest także poradnictwo w zakresie higieny pracy narządu wzroku, np. ergonomii korzystania z niego przy komputerze albo w czasie jazdy samochodem.

Ćwiczenia oczu i rehabilitacja narządu wzroku

W pewnym stopniu wady wzroku – zwłaszcza u małych pacjentów – korygować można za pomocą odpowiednich ćwiczeń. Optometrysta może zaplanować indywidualny trening. Ćwiczenia pozwalają np. wzmocnić mięśnie oczu, co przekłada się na lepszą akomodację. Inne służą lepszej koordynacji gałek ocznych, co jest problemem przy zaburzeniach widzenia obuocznego. Optometrysta wspiera też proces rehabilitacji narządu wzroku po zabiegach okulistycznych.

Optometrysta a okulista

Optometrysta zajmuje się przede wszystkim korekcją wad refrakcji (czyli krótkowzroczności, nadwzroczności, astygmatyzmu, prezbiopii) i widzenia obuocznego. Jego zadaniem jest ustalenie warunków, które zapewnią pacjentowi możliwie najlepsza ostrość widzenia. W odróżnieniu od okulisty nie posiada uprawnień do diagnozowania i leczenia chorób oczu – zarówno farmakologicznego, jak i zabiegowego. Podczas wykonywanych badań może stwierdzić objawy wskazujące na stan zapalny oka, jaskrę, zaćmę czy zwyrodnienie plamki żółtej, ale w takich przypadkach kieruje pacjenta do okulisty, który wykonuje badania diagnostyczne pod kątem określonego schorzenia i wdraża odpowiednią terapię.

Kiedy udać się do optometrysty?

Do optometrysty warto zwrócić się w przypadku problemów z prawidłową ostrością widzenia. Wizyta u niego może być alternatywą do konsultacji u okulisty w następujących sytuacjach:

• nieostre widzenie obiektów znajdujących się blisko (np. trudność z czytaniem, korzystaniem z komputera) lub w dużej odległości (np. trudność z odczytaniem numeru nadjeżdżającego autobusu),
• dwojenie obrazu (podwójne widzenie obiektów w danej osi, np. poziomej),
• trudności z akomodacją wzroku przy patrzeniu na różne odległości,
• pogorszenie ostrości widzenia w użytkowanych okularach lub soczewkach kontaktowych,
• zaburzenia koordynacji oczu (częste u najmłodszych pacjentów),
• trudności z zakładaniem/zdejmowaniem soczewek kontaktowych,
• dolegliwości takie, jak zmęczenie wzroku, przewlekłe bóle głowy.

W przypadku takich objawów, jak ból, zaczerwienienie lub obrzęk oka, jego uraz albo nagłe zaburzenia widzenia (ograniczenie pola widzenia, trudności z rozróżnianiem kolorów, mroczki przed oczami itp.) pacjent powinien niezwłocznie skontaktować się z okulistą.

Jak wygląda wizyta u optometrysty?

Wizyta u optometrysty nie wymaga szczególnego przygotowania. Aby wynik badania był miarodajny, warto mieć wypoczęty wzrok. Optometrysta zwykle chce poznać parametry dotychczas używanych przez pacjenta okularów/soczewek kontaktowych (można wziąć je ze sobą). Przydatna może okazać dokumentacja medyczna dotycząca schorzeń i zabiegów powiązanych z funkcjonowaniem narządu wzroku.

Spotkanie z optometrystą trwa najczęściej około pół godziny. Na początku wizyty specjalista przeprowadza wywiad z pacjentem.Po zebraniu niezbędnych informacji przystępuje do badania, które może obejmować:

• test z wykorzystaniem tablic, z których pacjent odczytuje określone znaki,
• oglądanie struktur oka z wykorzystaniem wzierników okulistycznych,
• komputerowy pomiar wady refrakcji, krzywizny i grubości rogówki, ciśnienia wewnątrzgałkowego, pola widzenia, akomodacji oka.

Wszystkie badania wykonywane przez optometrystę są bezbolesne i bezkontaktowe (odbywają się bez bezpośredniego kontaktu narzędzi z okiem). Po wykonanej diagnostyce specjalista omawia z pacjentem wynik i proponuje najlepszą metodę korekcji wzroku. Najczęściej wypisuje receptę na okulary korekcyjne lub soczewki kontaktowe.